Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο

ΠΡΟΛ.: Γ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ «ΣΑΚΚΟΥΛΑΣ», ΣΕΛ. 78

Τα τελευταία χρόνια ένα ένα τα προπύργια της απόλυτης κυριαρχίας των κρατών καταρρίπτονται δίνοντας τη θέση τους στον έλεγχο της διεθνούς κοινότητας και στη συνακόλουθη «κοινωνικοποίηση» των πράξεων ή παραλείψεων των συλλογικών οντοτήτων που μετέχουν σε αυτήν, σημείωνε εύστοχα στην εισαγωγή του βιβλίου του «Εγκλημα και Τιμωρία. Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο στη Νέα Παγκόσμια Τάξη», («Παπαζήσης», 2004) ο καθηγητής Χρήστος Ροζάκης. Πράγματι, καθώς τα δικαστήρια πληθαίνουν στο διεθνή χώρο, καλύπτοντας με τη δικαιοδοτική εμβέλειά τους έναν σοβαρό χώρο των διακρατικών ή γενικότερα διεθνών έννομων σχέσεων, το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινής γνώμης και του επιστημονικού κόσμου για το φαινόμενο ανάλογα αυξάνεται. Η βαθμιαία μείωση των ορίων της κρατικής κυριαρχίας δεν περιορίζεται, όμως, με την επέμβαση του Διεθνούς Δικαίου μόνο στο επίπεδο των διακρατικών σχέσεων. Ο προηγούμενος αιώνας έχει ενισχύσει τους περιορισμούς της κυριαρχίας σε αυτό που παραδοσιακά αποτελούσε και τον κεντρικό πυρήνα της, την άσκησή της στην εσωτερική τάξη. Είναι, βέβαια, αυτονόητο ότι ορισμένοι κανόνες διακρατικών σχέσεων που έχουν ως κεντρικό αντικείμενό τους να ρυθμίζουν τις σχέσεις των κρατών στο επίπεδο της διεθνούς κοινότητας (στη διεθνή σφαίρα, στη διεθνή έννομη τάξη), διεμβολίζουν τις ενδοκρατικές σχέσεις και επηρεάζουν τις ανθρώπινες λειτουργίες μέσα στο κρατικό κέλυφος. Μια διεθνής οικονομική ή εμπορική σύμβαση, λ.χ., επηρεάζει άμεσα τις εσωτερικές οικονομικές ή εμπορικές σχέσεις με τις ρυθμίσεις της, όπως και μια σύμβαση που κωδικοποιεί το δίκαιο της θάλασσας έχει επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή των ναυτικών ή των ψαράδων. Σήμερα το γεγονός της ίδρυσης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου ανασύρει στη συλλογική μνήμη την εικόνα του Δικαστηρίου της Νιρεμβέργης. Μάλιστα, η στήριξη ενός μόνιμου θεσμού της διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης σήμερα είναι ακόμη πιο επιτακτική από ό,τι στη δίκη της Νιρεμβέργης, αν αναλογιστεί κανείς ότι η πρωτοφανής ανάπτυξη των θεσμών της διεθνούς κοινωνίας και η πύκνωση των σχέσεων διεθνούς συνεργασίας μετά το πέρας του ψυχρού πολέμου δεν κατόρθωσαν να περιορίσουν σε παγκόσμια κλίμακα τα φαινόμενα απάνθρωπης χρήσης βίας, όπως σημειώνουν στην εισαγωγή τους οι συγγραφείς αυτής της μελέτης. Στο πρώτο μέρος της εργασίας η Εμμανουέλα Δούση προσεγγίζει την ταυτότητα του Δικαστηρίου, ενώ στο δεύτερο μέρος ο Απόστολος Παπατόλιας εξετάζει τη συζήτηση γύρω από την αναγκαιότητα του θεσμού. Η μελέτη των Δούση – Παπατόλια είναι η όγδοη στη σειρά «Δίκαιο και Κοινωνία στον 21ο αιώνα» που διευθύνει ο καθηγητής Γιώργος Παπαδημητρίου. Μέχρι σήμερα στη σειρά αυτή έχουν δημοσιευθεί χρήσιμες εργασίες, κυρίως σε θέματα όπως η πληροφορική, οι τηλεπικοινωνίες, τα πολυμέσα, η προστασία των προσωπικών δεδομένων, οι εφαρμογές της Βιοϊατρικής και της Βιοτεχνολογίας, το περιβάλλον και η αειφόρος ανάπτυξη, η σχέση ελευθερίας και ασφάλειας, η μετεξέλιξη του κοινωνικού κράτους, η ευρωπαϊκή ενοποίηση και η αναμόρφωση της διεθνούς κοινωνίας.